Алматыда ауаның ластануы – ең өзекті мәселелердің бірі. Қала билігі бұл мәселені шешу үшін жүйелі шаралар қабылдап жатыр. Осы тақырыпқа арналған «Архитектор» бағдарламасының жаңа шығарылымында сарапшылар мегаполиске неліктен төмен шығарындылар аймақтары (LEZ) қажет екенін, олардың қалай жұмыс істейтінін және оларды енгізу экология мен миллиондаған тұрғынның денсаулығына қалай әсер ететінін түсіндірді, деп хабарлайды Almaty.news ақпарат агенттігі.
Осы жылдың наурыз айынан бастап Алматыда Атмосфералық ауаны қорғаудың жаңа қағидалары күшіне енді, ал сәуір айының соңында Low Emission Zone пилоттық жобасы іске қосылды. Қазіргі уақытта ол Желтоқсан, Бөгенбай батыр көшелері мен Абай, Достық даңғылдарының алаңын қамтиды. 2027 жылға дейін жоба сынақ режимінде жұмыс істейді – осы уақыт ішінде мамандар қалалық инфрақұрылымның дайындығын бағалап, халық арасында түсіндіру жұмыстарын жүргізеді.
Жоба әзірлеушілерінің айтуынша, LEZ пайда болуы Алматыда жүргізіліп жатқан ауқымды жұмыстың логикалық жалғасы болды.
«Бірінші кезеңде атмосфераның ластану деңгейін төмендету бойынша кешенді және жүйелі шараларды іске асыру үшін қажетті нормативтік-құқықтық базаны қалыптастыру негізгі міндет болды. Құжаттың деректері бойынша, атмосфералық ауаның ластануының негізгі көзі автомобиль көлігі болып табылады, оның үлесіне жалпы шығарындылар көлемінің 60% дейін келеді», — деді Алматының атмосфералық ауасын қорғау қағидаларын әзірлеу жөніндегі жұмыс тобының жетекшісі, заң шығару саласындағы сарапшы Ерлан Бұзырбаев.
Мамандардың атап өтуінше, бұл автомобильдерді пайдалануға толық тыйым салу туралы емес. Жобаның басты міндеті – ең зиянды шығарындылардың көлемін азайту және экологиялық тұрғыдан жарамды көлікті пайдалануға ынталандыру. Әлемдік тәжірибеде мұндай аймақтар өз тиімділігін дәлелдеп, қазір Лондон, Париж, Бейжің және Сеул қоса алғанда, 300-ден астам ірі қалада жұмыс істейді.
Шектеулер біртіндеп енгізіледі. Жүйенің ресми іске қосылуына дейін автокөлік иелері экологиялық диагностикадан өтіп, көліктерінің белгіленген нормативтерге сәйкестігіне көз жеткізе алады.
«Бекітілген қағидаларға сәйкес, 2027 жылдың басынан бастап төмен шығарындылар аймақтарына кіруге белгіленген экологиялық талаптарға сәйкестігін растаған автомобильдерге ғана рұқсат етіледі. Осы уақытқа дейін жоба пилоттық режимде жүзеге асырылады. Жаңа экологиялық шектеулер енгізу туралы емес екенін түсіну маңызды. Көлік құралдарының экологиялық нормаларға сәйкестігіне қойылатын талаптар бұрыннан бар, ал LEZ жобасы бақылауды тиімдірек етуге мүмкіндік береді», — деп атап өтті «Eco Almaty» ЖШС бас директорының орынбасары Айдана Бекболатқызы.
Әзірлеушілер жаңа жүйенің ашықтығына ерекше назар аударады. Экологиялық диагностиканы арнайы жабдықпен жабдықталған аккредиттелген техникалық байқау станциялары ғана жүргізе алады. Барлық тексеру нәтижелері қолмен араласусыз автоматты түрде ақпараттық жүйеге беріледі, бұл сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін азайтуға мүмкіндік береді. Талаптардың сақталуын бақылау толығымен цифрлық болады. LEZ аймағына кіреберістерде жол белгілері мен бейнебақылау камералары орнатылады. Автомобильдер мемлекеттік тіркеу нөмірлері бойынша автоматты түрде танылады, ал иелері төмен шығарындылар аймағына кірген кезде SMS-хабарлама алады.
Экологтар жобаның басты мақсаты – жүргізушілерді жазалау емес, мегаполистің атмосферасына күн сайын түсетін зиянды заттардың көлемін азайту екенін атап көрсетеді.
«Зерттеу көрсеткендей, егер автомобильдердің экологиялық класы Еуро-5-тен төмен болмаса, азот диоксидімен ластану деңгейі шамамен 70% -ға, ал PM2.5 ұсақ бөлшектерінің концентрациясы 60% -ға жуық төмендеуі мүмкін. Халықаралық тәжірибе көрсеткендей, төмен шығарындылар аймақтарын енгізгеннен кейін бірқатар елдерде ауаның ластану деңгейі 35% -ға дейін төмендеді. Бірақ табыстың негізгі факторы халықтың жобаны түсінуі және қолдауы болып қала береді», — деп қорытындылады сарапшылар.
Дереккөз: Almaty.tv