«Almaty TV» телеарнасы «Әділдік алаңы» бағдарламасының жаңа шығарылымын ұсынады, ол қазіргі қоғамның ең күрделі және өзекті мәселелерінің бірі – цифрлық дәуірдегі балалардың қауіпсіздігі мен интернетке тәуелділікке арналған. Бұл технологиялық прогресс пен бала тәрбиесі бетпе-бет келген, ал экранның арғы жағындағы виртуалды қауіптер өскелең ұрпақтың тағдырына барған сайын әсер ететін уақыттың шынайы зерттеуі, деп хабарлайды Almaty.news ақпарат агенттігі.
Бүгінде Қазақстан цифрландыру қарқыны бойынша Орталық Азияда көшбасшы болып табылады: интернет барлығына дерлік қолжетімді, ал ұялы байланыс ең арзандардың бірі болып қала береді. Алайда бұл дамудың кері жағы – балалардың виртуалды кеңістікке ертерек тартылуы және онымен байланысты тәуекелдер. ЮНИСЕФ-тің «Kazakhstan Kids Online» зерттеуіне сәйкес, елдегі балалардың 46 пайызы алғаш рет 5-8 жаста интернетке шығады, ал бүгінде бұл көрсеткіш 4-5 жасқа дейін төмендеген. Күн сайын 3,3 миллионнан астам бала желіде белсенді уақыт өткізеді. Нәтижесінде кәмелетке толмағандар арасында кибербуллинг, деструктивті ойындарға тарту, интернет арқылы есірткінің заңсыз айналымы, сондай-ақ дофамин жүйесін үнемі ынталандырумен байланысты цифрлық тәуелділік деңгейі күрт өсті.
Бағдарламаның жаңа шығарылымында сарапшылар, психологтар, құқық қорғау органдарының өкілдері және қала тұрғындары Қазақстандағы балалар арасындағы интернетке тәуелділік мәселесін, оның ми мен психикаға әсерін, сондай-ақ қолданыстағы заңнамалық реттеу тетіктерін егжей-тегжейлі талқылайды.
Балалар психологы Шынар Құспанқызының айтуынша, қысқа бейнероликтердің шексіз ағыны мен виртуалды ойындар баланың миында дофаминнің жасанды бөлінуін тудырады, бұл уақыт өте келе агрессияға және күрделі психологиялық бұзылуларға әкелуі мүмкін. «Зорлық-зомбылық көріністері бар барлық ойындар агрессивті мінез-құлық үлгісіне негізделген. Егер мұның бәрі баланың ішінде жиналса, агрессия деңгейі өсе бастайды. Дене және рухани тәрбиеге тиісті көңіл бөлінбесе, 15 жастан кейін бұл мәселені шешу өте қиынға соғады», – деп атап өтті психолог.
Сондай-ақ көрермендер оңалту орталығының директоры Зәкір Минамовтың тарихымен танысады, ол 10 жасынан гаджеттерге тәуелді болып, кейін құмар ойындардың тұзағына түсіп, бүгінде басқа адамдарға бұл тәуелділікпен күресуге көмектеседі. «12 жасымда мен ойындардағы донаттарға ақша жұмсай бастадым, жаңа деңгейлерге тезірек өту үшін. Кейде экран алдында екі-үш күн бойы үзіліссіз отыратынмын. Уақыт өте келе маған дофаминнің жаңа көздері қажет болды, мен онлайн-казиноға келдім. Дәл сол кезде өмірімнің ауыр кезеңі басталды», – деді ол.
Бағдарламада балаларға қатысты жасалатын онлайн-қылмыстардың құқықтық аспектілері мен статистикасына ерекше назар аударылған. Ішкі істер министрлігі мен халықаралық ұйымдардың деректері бойынша, цифрлық кеңістіктегі қылмыс ауқымы мен құқық қорғау жүйесінің мүмкіндіктері арасында әлі де елеулі алшақтық сақталуда. Дегенмен заңсыз контент тарататын мыңдаған сайттар үнемі бұғатталады.
Алматы қаласы полиция департаментінің ресми өкілі Салтанат Әзірбек бұл мәселені шешуде негізгі рөлді ата-аналар мен мектептер атқаратынын атап өтті.
Дереккөз: Almaty.tv