Қазақстанда Бірыңғай ұлттық тестілеу басталды. Биыл кешенді емтиханға 240 мыңға жуық талапкер өтінім берді. Almaty TV арнасының «Әділдік алаңы» бағдарламасының алғашқы шығарылымында білім беру жүйесінің өкілдері мен сарапшылар ЕНТ-ның қазіргі форматын, оның қоғамдағы рөлі мен алдағы реформалардың маңызын талдады, деп хабарлайды Almaty.news ақпарат агенттігі.
Сарапшылардың айтуынша, бүгінде ЕНТ — бұл жай ғана емтихан емес, елдің интеллектуалдық әлеуетін көрсететін маңызды әлеуметтік-экономикалық индикатор. Соңғы 20 жылда тестілеу жүйесі бірнеше даму кезеңінен өтті. 2004-2016 жылдар аралығында тестілеу негізінен механикалық жаттауға құрылды. Оқушылар тарихи даталарды, формулаларды және нақты фактілерді жаттап алып, дұрыс жауапты таңдайтын.
2017 жылдан кейін тестілеу форматы өзгерді: оқу және математикалық сауаттылыққа арналған тапсырмалар енгізілді. Нәтижесінде ақпаратты түсіну, талдау және қолдану дағдылары жеке бағалана бастады. Сарапшылардың пікірінше, дәл осы кезеңде ЕНТ «жаттау бойынша жарыстан» функционалды іріктеуге көше бастады.
2021 жылдан бастап тестілеу толығымен электронды форматқа көшірілді. Face ID жүйесін енгізудің арқасында бөгде адамдардың тест тапсыру жағдайлары 99%-ға қысқарды. Сонымен қатар, талапкерлерге ЕНТ-ны бірнеше рет тапсыру және үздік нәтижемен грант конкурсына қатысу мүмкіндігі берілді. Сарапшылардың айтуынша, бұл түлектерге психологиялық қысымды азайтуға көмектесті.
2027 жылдан бастап одан әрі жетілдіру жоспарлануда. Ұсыныстардың бірі — грант конкурсына қатысу үшін ЕНТ-ны екі рет емес, тек бір рет тапсыру.
Педагогтардың пікірінше, тестілеу жүйесі мектептердегі бүкіл білім беру процесін өзіне бағындырды. Нәтижесінде репетиторлар мен қосымша білім беру орталықтарына сұраныс күрт өсті.
«Оқу орталықтары не үшін қажет? 7-11 сынып аралығындағы барлық материалды қамту және түсіндіру үшін. Сонымен қатар, біз тест тапсыру стратегияларын үйретеміз және оқушыларды университеттердің ішкі гранттарына олимпиадаларға дайындаймыз», — деді білім беру орталығының ЕНТ-ға дайындық оқу бөлімінің жетекшісі Айбек Мейрамбаев.
Сарапшылар ЕНТ нәтижелері мен халықаралық PISA зерттеулері арасындағы айырмашылыққа да назар аударды. Жоғары балл жинаған түлектер санының жыл сайынғы өсуіне қарамастан, PISA рейтингінде қазақстандық оқушылар әлі де орта деңгейде.
«ЕНТ жүйесінде өзгерістер көп болды, бірақ олар терең емес еді. Сондықтан олардың экономикаға және түлектердің болашағына әсері жыл сайын азайып барады. Егер жасанды интеллект немесе интернет ЕНТ сұрақтарына жылдам жауап бере алса, онда мұндай жүйе оқушыны дамытпайды», — деді білім беру саласындағы сарапшы Нұрлан Қиясов.
Бағдарлама барысында грант жүйесінің тиімділігі де талқыланды. Мәліметтерге сәйкес, 2022-2024 жылдары жоғары оқу орындарынан 24 мың студент шығарылған. Олардың оқуына мемлекет шамамен 20 миллиард теңге жұмсаған. Сонымен қатар, студенттердің бір бөлігі грантты қайтармау үшін ғана магистратураға түсіп, кейін оқуды тастап кеткен, бұл бюджетке тағы 11 миллиард теңге залал келтірген.
Сарапшылардың пікірінше, қазіргі ЕНТ жүйесі академиялық білімді бағалайды, бірақ кәсіби дағдылар мен soft skills-ті ескермейді.
«ЕНТ негізінен балалардың академиялық біліміне бағытталған. Ал XXI ғасыр дағдылары көбінесе бағалаудан тыс қалады. Осыған байланысты Президент өткен жылы АҚШ-қа сапары кезінде ЕНТ форматын жетілдіруді тапсырды», — деп атап өтті Ғылым және жоғары білім министрлігі комитеті басқармасының жетекшісі Жандәулет Құдайбергенов.
Мамандардың пікірінше, болашақ реформалардың басты мақсаты — тест нәтижелерін ғана емес, оқушылардың нақты қабілеттері мен кәсіби әлеуетін бағалайтын жүйе құру.
Дереккөз: Almaty.tv