2026 жылдың басынан бері Алматыда қаралған әкімшілік талаптардың жартысынан көбі соттардың шешімімен қанағаттандырылды. Көбінесе даулар мемлекеттік органдардың салық және жер саласындағы шешімдеріне қатысты болды, деп хабарлайды Almaty.news ақпарат агенттігі.
Әкімшілік әділ сот жүйесіне сұраныс артып келеді. 2021 жылы сотқа 2392 өтініш түссе, 2025 жылы бұл көрсеткіш 6268-ге жетті. Ал биылғы жылдың басынан бері 2762 талап тіркелген.
Алматы қаласының мамандандырылған ауданаралық әкімшілік сотының төрағасы Тұрсыналы Төлегеновтің айтуынша, 2026 жылдың алғашқы бес айында сот 818 істі қарап, оның 413-і (51%) қанағаттандырылған.
— Статистика көрсеткендей, әкімшілік әділ сот жүйесі азаматтар мен бизнестің құқықтарын қорғаудың нақты жұмыс істейтін құралына айналды. Соттар мемлекеттік органдар шешімдерінің заңдылығын ғана емес, әкімшілік рәсімдердің сапасын да бағалайды. Бұл мемлекет пен қоғам арасындағы әділ қарым-қатынастардың қалыптасуына ықпал етеді, — деп атап өтті Тұрсыналы Төлегенов.
Әкімшілік даулар көбінесе мемлекеттік органдардың шешімдеріне қатысты. Ең көп таралған істер санаттары — салық және жер даулары.
2026 жылдың басынан Қазақстанда жаңа Салық кодексі күшіне енді, ол камералдық бақылауға деген көзқарасты өзгертті. Енді салық органдары бұзушылықтарды емес, деректердегі сәйкессіздіктерді анықтап, салық төлеушілерге оларды ерікті түрде жою мүмкіндігін беруі тиіс.
Сондай-ақ кәсіпкерлер мемлекеттік органдар тарапынан формалды көзқарасқа, мәселелерді қараудың созылуына және заңды күшіне енген сот шешімдерін орындаудан бас тартуға жиі тап болады.
Алматы мамандандырылған ауданаралық әкімшілік сотының судьясы Ұлан Қажыкеннің айтуынша, талаптардың қанағаттандырылуының бір себебі — мемлекеттік органдардың әкімшілік рәсімдерді бұзуы. Бұл кәсіпкерге өз ұстанымын білдіруге мүмкіндік берілмеген немесе шешім жеткілікті негіздемесіз қабылданған жағдайларға қатысты.
— Соттар бүгінде әкімшілік актінің мазмұнын ғана емес, оны қабылдау тәсілін де бағалайды. Егер мемлекеттік орган тыңдалу құқығын қамтамасыз етпесе, өтініш берушінің дәлелдерін зерттемесе немесе шамадан тыс ықпал ету шараларын қолданса, мұндай шешімнің күшін жою ықтималдығы айтарлықтай артады. Дәл осы себепті бизнес үшін тек түпкілікті нәтижеге ғана емес, шешім қабылдаудың барлық рәсіміне назар аудару маңызды, — деп атап өтті Ұлан Қажыкен.
Бұған дейін Ұлттық экономика министрлігі Салық кодексіне 50-ге жуық түзету енгізу жоспары туралы айтқан болатын.
Дереккөз: Inform.kz